Shifu w tradycji Shaolin

W tłumaczeniu shifu jako „mistrz” zawarte jest pewne zniekształcenie. To w zasadzie tłumaczenie z angielskiego a nie tłumaczenie chińskiego znaczenia tego zwrotu. Zniekształcenie jest o tyle ważne, że wraz z różnicami kulturowymi zatracone zostaje sedno opisujące relacje, jakie tworzą się między ludźmi. W naszej kulturze zachodzą zjawiska, które odsuwają ludzi coraz dalej od siebie. Mając na uwadze wszystkie te cyfrowe rewolucje, które są za nami i te, które się dopiero wydarzą, można zakładać, że stan ten będzie się coraz bardziej pogłębiał. Poznając wewnętrzną kulturę Shaolin, poruszam się drogą wartości, które powoli znikają z naszego, „zachodniego” świata.

Ktoś, lata temu przywiózł zwrot „shifu” do zachodniej kultury, jako „master”. To właśnie stąd pochodzi nasze tłumaczenie „mistrz”. Aby oddać relację, jaką w kulturze nauczania Shaolin Temple nawiązują uczniowie ze swoim nauczycielem, zwrot „shifu" należałoby przetłumaczyć jako „nauczyciel-ojciec”. Bardziej niż na podziwie („mistrz!”), opiera się ona na zaufaniu, lojalności i wzajemnym szacunku. Kultura Shaolin Temple, nie jest kulturą mistrzów i guru. To niezwykłe połączenie skrajnych biegunów – wewnętrznej pokory człowieka z autorytetem, który otrzymuje z zewnątrz.

Używam określenia „mistrz". Podstawową funkcją języka jest skuteczna komunikacja. Przywykliśmy używać tego określenia w stosunku do osób, które posiadają ponadprzeciętne umiejętności. Nie ma nic złego w tym określeniu. Warto jednak mieć świadomość różnic kulturowych. Opowieści, które do nas dotarły lata temu, na podstawie których budujemy nasze rozumienie kultury Shaolin, mogą nie oddawać pełni panujących w nich zasad i ich natury. Świadomość tych różnic pozwala skorygować i wzbogacić perspektywę. Pozwala również na refleksję, czy w naszej kulturze, wraz z rozwojem technologicznym nie tracimy czegoś bardzo ważnego.

➡️ Warto uzupełnić ten wpis o informację, że w Chinach występują dwa określenia shifu, identycznie wymawiane, różnie pisane:
1 – 师父 – nauczyciel-ojciec, również przewodnik duchowy,
2 – 师傅 – uniwersalne określenie, którym możemy zwrócić się do osoby biegłej w swojej specjalizacji, np. do stolarza, zegarmistrza, nauczyciela w szkole, taksówkarza a także do każdej starszej osoby, którą chcemy potraktować z szacunkiem. Z rozmowy, którą przeprowadziłam z mistrzem Shi Yan Ao wiem, że ten zwrot nie jest wykorzystywany w odniesieniu do nauczycieli Shaolin Temple.